كفاره كه هم مرتب است و هم مخير كفاره قسم است و نذر و عهد و ايلاء نيز حكم قسم مطلق دارد ( صفحه 592 ) أولا مخير است بنده آزاد كند يا ده مسكين طعام دهد يا جامه و اگر از اين سه عاجز باشد سه روز پياپى روزه گيرد . كفاره جمع آن است كه بايد هم بنده آزاد كند و هم دو ماه پياپى روزه گيرد و هم شصت مسكين سير كند بر كسى واجب است كه مؤمنى را عمدا بكشد اگر او را قصاص نكنند يا صاحب خون راضى بديه شود يا عفو كند و بعضى گويند كسى كه در ماه رمضان به حرام افطار كند نيز كفاره جمع بدهد اما ثابت نيست . در زمان ما قتل و جنايت غير عمد بسيار اتفاق مىافتد به وسائل صناعى مانند اتومبيل و چرخ و كارخانه و غير آن و كفاره به رضاى صاحب حق ساقط نمىشود و در كتاب قصاص ذكر آن خواهد آمد إن شاء الله تعالى . زنى كه به سبب عادت حيض نتواند دو ماه پى در پى روزه دارد كافى است چند روز حيض را در ميان ماه ترك كند و بنا بر گذشته گذارد همچنين هر كس به ضرورتى مجبور به خوردن روزه شود و هر گاه كسى سى و يك روز پياپى روزه گيرد ماه دويم را متفرق گيرد كافى است . جائز نيست در كفاره زمانى را انتخاب كند كه مىداند يك